IMPORTant2022-03-22T18:30:36+01:00

IMPORTant
Studium porównawcze nad hellenistyczną i wczesnorzymską ceramiką typu „fine” i „semi-fine” z Nea Pafos i Kurion na Cyprze.

Finansowanie:
Narodowe Centrum Nauki
grant Sonatina 4
no. 2020/36/C/HS3/00068

Kierownik:
dr Małgorzata Kajzer

Instytucja:
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

Instytucje współpracujące:
Departament Starożytności Cypru, Fitch Laboratory

Planowany okres realizacji:
2021-2024

Projekt poświęcony jest ceramice typu fine i semi-fine, czyli naczyniom wykonywanym z dobrze oczyszczonych mas ceramicznych. Ceramika, jako najliczniejsza i zróżnicowana kategoria ruchomego materiału archeologicznego odnajdywanego w trakcie badań wykopaliskowych, jest ważnym przejawem działalności i funkcjonowania starożytnych w życiu codziennym. Dla archeologów jest nieocenioną pomocą przy ustalaniu chronologii warstw archeologicznych, a ponadto pozwala na rekonstruowanie kontaktów pomiędzy regionami, ze względu na szeroką dystrybucję. Ceramika typu fine i semi-fine była najbardziej luksusową kategorią ceramiki, obejmującą naczynia stołowe, kosmetyczne i lampki oliwne, importowane niekiedy na znaczne odległości.

W celu odpowiedniej interpretacji materiału ceramicznego, wdrożona zostanie metodyka integrująca różne metody badawcze. Szczegółowa charakterystyka makroskopowa (rejestrowana gołym okiem lub przy użyciu lupy), pozwoli na klasyfikację naczyń, ich podział funkcjonalny, typologiczny i chronologiczny. Dokładne obserwacje i opisy masy ceramicznej, umożliwią scharakteryzowanie na podstawowym poziomie technologii produkcji oraz zaproponowanie miejsc produkcji w oparciu o publikowane analogie. Bardziej precyzyjne metody z dziedziny nauk ścisłych umożliwią przyjrzenie się dokładnemu składowi mineralnemu (analiza petrograficzna) oraz chemicznemu (WD-XRF) masy ceramicznej wybranych próbek. Pozwoli to na identyfikację proweniencji badanych naczyń. Analizy laboratoryjne przeprowadzone zostaną w Fitch Laboratory, działającym przy Szkole Brytyjskiej w Atenach.

Materiał do badań zostanie wyselekcjonowany z zespołów ceramiki znalezionej w obrębie dwóch miast portowych Cypru – ważnego punktu na mapie antycznych szlaków morskich we wschodnim Basenie Morza Śródziemnego – Pafos i Kurion. Oba te ośrodki, położone w południowo-zachodniej części wyspy, w odległości ok. 60 km od siebie, pełniły istotną funkcję w okresie hellenistyczno-rzymskim (kon. IV w. p.n.e. – IV w. n.e.). W przypadku Pafos możemy mówić nawet o funkcjach stolicy wyspy od ok. 200 p.n.e. W związku z kluczową rolą tego miasta, od lat prowadzone są na jego terenie prace wykopaliskowe, nadal jednak brakuje pełnego opracowania kultury materialnej Pafos, a szczególnie studium obejmującego importy. Dotychczas publikowane informacje, oparte na analizie makroskopowej, wskazują na różnorodność materiału ceramicznego pochodzącego z całego Basenu Morza Śródziemnego, co sugeruje wysoką pozycję miasta i jego mieszkańców. Jeszcze mniej wiadomo o hellenistycznym i wczesnorzymskim Kurion, w którym dotychczasowe prace koncentrowały się na okresie późnorzymskim i momencie zniszczenia miasta na skutek silnego trzęsienia ziemi w 365 r. n.e. Celem proponowanego projektu jest zatem uzupełnienie luki badawczej i próba odtworzenia wzorców zaopatrzenia w obu ośrodkach, faktycznej roli Kurion w badanym okresie oraz relacji między miastami poprzez dogłębną analizę i studia porównawcze nad importowaną ceramiką znalezioną w obu miastach. Działania te pozwolą na lepsze zrozumienia funkcjonowania obu miast w tamtym okresie, przede wszystkim pod względem dystrybucji ceramiki, odzwierciedlającej preferencje konsumentów oraz ich pozycję społeczną. Studia porównawcze importowanej ceramiki stołowej z Pafos, pełniącej funkcje stolicy oraz Kurion, którego pozycja nie jest dobrze rozpoznana, mają charakter nowatorski, również w aspekcie zintegrowanej metodyki, łączącej metody archeologiczne i laboratoryjne. Docelowo, rezultaty projektu będą zinterpretowane w szerszym kontekście roli ceramiki fine i semi-fine w kontaktach handlowych we wschodnim Basenie Morza Śródziemnego i szerzej, w antycznej ekonomii.

Projekt poświęcony jest ceramice typu fine i semi-fine, czyli naczyniom wykonywanym z dobrze oczyszczonych mas ceramicznych. Ceramika, jako najliczniejsza i zróżnicowana kategoria ruchomego materiału archeologicznego odnajdywanego w trakcie badań wykopaliskowych, jest ważnym przejawem działalności i funkcjonowania starożytnych w życiu codziennym. Dla archeologów jest nieocenioną pomocą przy ustalaniu chronologii warstw archeologicznych, a ponadto pozwala na rekonstruowanie kontaktów pomiędzy regionami, ze względu na szeroką dystrybucję. Ceramika typu fine i semi-fine była najbardziej luksusową kategorią ceramiki, obejmującą naczynia stołowe, kosmetyczne i lampki oliwne, importowane niekiedy na znaczne odległości.

W celu odpowiedniej interpretacji materiału ceramicznego, wdrożona zostanie metodyka integrująca różne metody badawcze. Szczegółowa charakterystyka makroskopowa (rejestrowana gołym okiem lub przy użyciu lupy), pozwoli na klasyfikację naczyń, ich podział funkcjonalny, typologiczny i chronologiczny. Dokładne obserwacje i opisy masy ceramicznej, umożliwią scharakteryzowanie na podstawowym poziomie technologii produkcji oraz zaproponowanie miejsc produkcji w oparciu o publikowane analogie. Bardziej precyzyjne metody z dziedziny nauk ścisłych umożliwią przyjrzenie się dokładnemu składowi mineralnemu (analiza petrograficzna) oraz chemicznemu (WD-XRF) masy ceramicznej wybranych próbek. Pozwoli to na identyfikację proweniencji badanych naczyń. Analizy laboratoryjne przeprowadzone zostaną w Fitch Laboratory, działającym przy Szkole Brytyjskiej w Atenach.

Materiał do badań zostanie wyselekcjonowany z zespołów ceramiki znalezionej w obrębie dwóch miast portowych Cypru – ważnego punktu na mapie antycznych szlaków morskich we wschodnim Basenie Morza Śródziemnego – Pafos i Kurion. Oba te ośrodki, położone w południowo-zachodniej części wyspy, w odległości ok. 60 km od siebie, pełniły istotną funkcję w okresie hellenistyczno-rzymskim (kon. IV w. p.n.e. – IV w. n.e.). W przypadku Pafos możemy mówić nawet o funkcjach stolicy wyspy od ok. 200 p.n.e. W związku z kluczową rolą tego miasta, od lat prowadzone są na jego terenie prace wykopaliskowe, nadal jednak brakuje pełnego opracowania kultury materialnej Pafos, a szczególnie studium obejmującego importy. Dotychczas publikowane informacje, oparte na analizie makroskopowej, wskazują na różnorodność materiału ceramicznego pochodzącego z całego Basenu Morza Śródziemnego, co sugeruje wysoką pozycję miasta i jego mieszkańców. Jeszcze mniej wiadomo o hellenistycznym i wczesnorzymskim Kurion, w którym dotychczasowe prace koncentrowały się na okresie późnorzymskim i momencie zniszczenia miasta na skutek silnego trzęsienia ziemi w 365 r. n.e. Celem proponowanego projektu jest zatem uzupełnienie luki badawczej i próba odtworzenia wzorców zaopatrzenia w obu ośrodkach, faktycznej roli Kurion w badanym okresie oraz relacji między miastami poprzez dogłębną analizę i studia porównawcze nad importowaną ceramiką znalezioną w obu miastach. Działania te pozwolą na lepsze zrozumienia funkcjonowania obu miast w tamtym okresie, przede wszystkim pod względem dystrybucji ceramiki, odzwierciedlającej preferencje konsumentów oraz ich pozycję społeczną. Studia porównawcze importowanej ceramiki stołowej z Pafos, pełniącej funkcje stolicy oraz Kurion, którego pozycja nie jest dobrze rozpoznana, mają charakter nowatorski, również w aspekcie zintegrowanej metodyki, łączącej metody archeologiczne i laboratoryjne. Docelowo, rezultaty projektu będą zinterpretowane w szerszym kontekście roli ceramiki fine i semi-fine w kontaktach handlowych we wschodnim Basenie Morza Śródziemnego i szerzej, w antycznej ekonomii.

Aktualności związane z Projektem:

IMPORTANT – aktualizacja

Ostatnie miesiące realizacji projektu były wyjątkowo intensywne. Pomiędzy 3 kwietnia a 15 czerwca miał miejsce wyjazd studyjny, zarówno do Pafos, jak i Episkopi (Kurion). Prace koncentrowały się na kontynuacji analizy makroskopowej naczyń, dokumentacji rysunkowej i fotograficznej oraz, w przypadku Kurion, wyborze fragmentów do dalszych analiz laboratoryjnych. Poza główną wykonawczynią projektu, w wyjeździe brała udział mgr Kamila Niziołek, odpowiedzialna za rekonstrukcję naczyń, dokumentację rysunkową oraz pomoc w tworzeniu bazy danych. W trakcie pobytu w Pafos pobrane zostały próbki z wcześniej wyselekcjonowanych naczyń i, po zatwierdzeniu ich przez pracowników Departamentu Starożytności w Nikozji, przewiezione do Laboratorium Fitch w Atenach, działającym w British School at Athens. W tymże laboratorium , kierowniczka projektu realizuje pierwszą część stażu zaplanowanego w ramach grantu. Pobyt w BSA związany jest z nauką analizy szlifów przezroczystych pod mikroskopem petrograficznym oraz podstaw analizy chemicznej metodą fluorescencji rentgenowskiej (WD-XRF). Ta ostatnia wymaga mechanicznego oczyszczenia niewielkich fragmentów ceramiki i dokładnego rozdrobnienia w moździerzu wykonanym z agatu, co stanowi punkt wyjścia dla dalszych etapów przygotowania próbki, niezbędnych do przeprowadzenia analizy. Staż zostanie przerwany z początkiem września, a jego wznowienie planowane jest w listopadzie br.

24 sierpnia, 2022|Tags: |

Wznowienie projektu „IMPORTant” realizowanego w Nea Pafos i Kurion

Wznowienie projektu: IMPORTant. Studium porównawcze nad hellenistyczną i wczesnorzymską ceramiką typu "fine" i "semi-fine" z Nea Pafos i Kurion na Cyprze. Aktualności Realizacja projektu rozpoczęła się 1 października 2021 r. W ramach dwóch wyjazdów trwających pomiędzy 6 a 20 października oraz 26 października i 10 listopada realizowane były zadania badawcze 1: analiza makroskopowa ceramiki z Nea Pafos i 2: analiza makroskopowa ceramiki z Kourion. W trakcie prac prowadzonych w Pafos wyselekcjonowane zostały pierwsze depozyty ceramiki typu fine i semi-fine, które będą poddane szczegółowej analizie makroskopowej w kolejnym sezonie badawczym. Spośród nich wybrano fragmenty naczyń, które będą analizowane laboratoryjnie za stosowną zgodą Departamentu Starożytności Cypru. Praca nad materiałem z Kourion związana była z selekcją kategorii ceramiki będących przedmiotem badań, z całego materiału archeologicznego pozyskanego w trakcie wykopalisk na Akropolu, prowadzonych w latach 1975-1998. Prace odbywały się w magazynie lokalnego Muzeum Archeologicznego w Episkopi. W listopadzie 2021r. założenia i metodyka projektu zostały zaprezentowane na kongresie American School of Overseas Research w Chicago, w trakcie sesji Archaeology of Cyprus. Kontynuacja badań na obu stanowiskach planowana jest wiosną 2022 r. Aby dowiedzieć się więcej na temat projektu, sprawdź naszą zakładkę PROJEKTY   Źródło: Archiwum Paphos Agora Project

18 lutego, 2022|Tags: |
Przejdź do góry